15 yıllık bir düşüşün ardından, Avrupa’nın elektrik tüketimi yeniden artışa geçmiş görünüyor. Bu yön değiştirmede yapay zeka yatırımlarındaki artışa bağlı olarak veri merkezlerinden gelen talebin büyük rolü var.
Enerji sağlayıcılarına gelen bağlantı taleplerindeki artış, teknoloji şirketlerinin Avrupa'da yeni veri merkezleri kurmayı planladığını gösteriyor.
Çin'de geliştirilen, kaynak kullanımında daha verimli yeni üretken yapay zeka modellerinin ortaya çıkması, teknoloji şirketlerinin yapay zeka altyapısına bu kadar büyük yatırım yapması gerekip gerekmediği konusunda soru işaretleri yarattı. Ancak Goldman Sachs Research’e göre planlanan tüm veri merkezlerinin inşa edilmesi Avrupa'nın toplam elektrik tüketimini yaklaşık %30 artırabilir.
Goldman Sachs Research tarafından hazırlanan bir rapora göre yapay zeka odaklı veri merkezlerinin gelişimi şu ana kadar ABD’de yoğunlaşmıştı. Goldman Sachs Research’ün Pan-Avrupa kamu hizmetleri ekibinin başında bulunan Alberto Gandolfi, bu eğilimin Avrupa'ya yayılmasının an meselesi olduğuna inanıyor. Gandolfi raporda “Görünüşe göre, büyük teknoloji şirketleri bu tesisleri öncelikle ABD’de, yani müşteri tabanının %50’sini oluşturan ana pazarlarında geliştirmeye başladı. Büyük teknoloji şirketi gelirlerinin yaklaşık %25'ini oluşturan Avrupa bir sonraki durak olabilir,” diyor.
Gandolfi'nin ekibi, büyük Avrupa pazarlarındaki elektrik şebekesi operatörleri tarafından alınan yeni veri merkezi bağlantı taleplerini değerlendirdi. Analistlerimiz, Avrupa'nın geri kalanında da benzer gelişmeler olduğunu varsayarak, 2024 yılında Avrupa'nın en yüksek elektrik talebinin yaklaşık üçte birine denk gelen yaklaşık 170 gigavatlık (GW) bir veri merkezi inşaatı hazırlığı hesapladı.
Tüm bu veri merkezlerinin inşa edilirse AB'nin ana bölgelerindeki yoğun zamanlarda enerji talebindeki potansiyel artış %60'a kadar çıkabilir. Uygulamadaysa, ekip planlanan veri merkezlerinin yalnızca %25-50'sinin inşa edileceğini varsaymıştır. Bu sayı, yenilenebilir enerji projelerinin tamamlanma oranının, varsayılan veri merkezi tamamlanma oranını temsilen kullanılmasından kaynaklanmaktadır. Bu senaryoda ekip, Avrupa'nın elektrik tüketiminin önümüzdeki 10-15 yıl içinde %10-15 oranında artabileceğini tahmin etmektedir.
Veri merkezleri ne kadar elektrik tüketir?
Şu anda küresel veri merkezi pazarı yaklaşık 50 GW elektrik tüketiyor ve bu talebin sadece dörtte biri Avrupa'da bulunuyor.
Ancak bu payın önemli ölçüde artması beklenebilir. Gandolfi, "2020-22 yıllarında veri merkezlerine yönelik yeni bağlantı taleplerinin sıfıra yakın olduğu düşünüldüğünde, son gelişmeler oldukça etkileyici" açıklamasında bulunuyor.
Kanıt 1: Küresel veri merkezi, 2023
Kaynak: Goldman Sachs Research
Ekip, İspanya, Almanya, İtalya ve Birleşik Krallık'ta veri merkezi hazırlığının 2030-35 yılları arasında 100 GW'a ulaşabileceğini tahmin ediyor. Bu, yeni veri merkezlerinin önümüzdeki on yıl içinde Avrupa'nın elektrik talebini toplamda 135-225 terawatt saat artıracağını gösteriyor. (Bir terawatt saat, bin gigawatt saattir.)
Halihazırda, veri merkezleri Avrupa ve ABD'deki elektrik talebinin %2'sinden biraz fazlasını oluşturuyor. Ancak yapay zeka veri merkezleri geleneksel veri merkezlerinden çok daha fazla bilgi işlem gücü gerektirdiği için bu oranın artması beklenebilir.
Avrupa yeni veri merkezlerine ev sahipliği yapmak için iyi bir konumda
Şimdiye kadar veri merkezlerinin gelişimi büyük ölçüde ABD'de yoğunlaştı ve Kuzey Virginia ülkedeki toplam kurulumların yaklaşık yarısına ev sahipliği yaptı. Bol alan, ucuz enerji ve daha hızlı onay süreci, ABD'yi teknoloji şirketlerinin bu tesisleri inşa etmesi için cazip bir yer haline getiriyor.
Ancak Gandolfi, ABD'li büyük teknoloji şirketlerinin bu tesisleri kendi pazarlarında nasıl geliştireceklerini öğrendikten sonra, bu bilgileri başka yerlerde kullanmaya başlayacaklarına inanıyor. Sırada doğal olarak büyük teknoloji gelirlerinin dörtte birini oluşturan Avrupa var. Büyük teknoloji gelirlerinin dörtte birini oluşturan Avrupa, doğal olarak bir sonraki adım olacak.
Ayrıca, teknoloji sağlayıcıları veri merkezi inşa etmenin inceliklerine aşina olacağı için yapım süreci muhtemelen daha hızlı olacaktır. Örneğin ABD'li bir enerji sağlayıcısı, bir hiper ölçekleyici ile elektrik satın alma anlaşması (PPA) imzalama görüşmelerinin yaklaşık 18 ay sürdüğünü söyledi. Gandolfi raporda "Bu sürecin uzunluğunun, büyük teknoloji şirketlerinin enerji üretim faaliyetlerinin iç yüzünü öğrenme ihtiyacını yansıttığını düşünüyoruz. Sonuç olarak bize göre Avrupa'da bir PPA 2025'in sonundan önce mümkün olabilir," diye yazıyor.
Kanıt 2: Veri merkezi bağlantı talepleri
Kaynak: Şirket Verileri, Goldman Sachs Research
Şu anda Avrupa veri merkezleri çoğunlukla FLAP-D bölgesinde (Frankfurt, Londra, Amsterdam, Paris ve Dublin) yoğunlaşmıştır. Bu bölgedeki veri merkezleri 4.450 megawatt (MW) kapasiteye sahiptir ve 4.100 MW kapasite de yapım ya da planlama aşamasındadır.
Gandolfi'nin raporunda belirttiğine göre, iyi arazi varlığına ve bol yeşil enerji kaynaklarına sahip olan İskandinav ülkeleri ve İspanya gelecekte daha fazla veri merkezi yatırımı çekebilir. Ancak "Büyük veri merkezlerinin müşteri tabanına yakın ve hizmet sektöründe büyük paya sahip ekonomilerde geliştirilmesini bekliyoruz" diye ekliyor ve bu kriterleri potansiyel olarak karşılayabilecek coğrafyalara örnek olarak Almanya ve İngiltere'yi gösteriyor.
Avrupa elektrik talebi yeniden canlanabilir mi?
Avrupa'nın elektrik tüketimi 15 yıldır istikrarlı bir şekilde azalıyor. 2008'den bu yana, üç büyük olay uzun süreli zayıf tüketim dönemine neden oldu: 2009'daki Küresel Finansal Kriz, 2020'deki Covid pandemisi ve 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından yaşanan enerji krizi. Enerji krizinden en çok etkilenen Almanya, şu anda yeniden birleştiği 1990 yılıyla aynı miktarda elektrik tüketiyor.
Kanıt 3: Almanya'nın elektrik talebi gelişimi
Kaynak: AEGB, ENTSOE – Noktalı çizgi 1990 ve 2023 yıllarındaki elektrik talep seviyesini göstermektedir; 1990 elektrik talebi 100 olarak yeniden hesaplanmıştır
1991-2008 yılları arasında Avrupa enerji talebi GSYİH’nin eksi %0,6 oranında büyümüştür, yani enerji tüketimi ancak reel GSYİH büyümesi %0,6'yı aştığında artmıştır. Küresel Mali Krizden bu yana bu oran GSYİH eksi %1,5 olarak değişmiştir, yani çok güçlü ekonomik büyüme yılları dışında enerji tüketiminin artma olasılığı azalmıştır.
Ancak, Avrupa elektrik şebekesine bağlantı taleplerinin sayısındaki artış, elektrik talebinin önümüzdeki yıllarda toparlanma yolunda olabileceğini gösteriyor.
Veri merkezlerinin inşasının birkaç yıl alabileceği göz önüne alındığında, ekip bu sektörün 2027'den önce Avrupa elektrik tüketimindeki büyümenin itici gücü olmasını beklemiyor. Ancak diğer alanlarda da elektrik talebinin artacağına dair işaretler var. Örneğin İspanya'nın elektrik şebekesine bağlanma talepleri 2020'de 4 GW iken şu anda yaklaşık 65 GW'a yükselmiş durumda.
Bu durum, zor durumdaki Avrupa kamu hizmetleri sektörünün beklentilerini tersine çevirmeye yardımcı olabilir. Avrupa kamu hizmetleri 15 yıldır ABD'deki emsallerine kıyasla iskontolu işlem görüyor. Bu fark geçen yıl S&P 500 Kamu Hizmetleri Endeksi'nin yaklaşık %20 artarken Avrupa kamu hizmetlerinin değerinin yaklaşık %5 düştüğü dönemde daha da açıldı.
Ancak Gandolfi'ye göre Avrupa'nın enerji piyasalarındaki son gelişmeler, Avrupalı kamu hizmetlerinin Amerikalı emsallerine kıyasla beklentilerini nihayet iyileştirmeye başlayabilir. "Avrupa'daki elektrik talebi beklentilerinin değişmesi, yenilenebilir enerji kaynaklarına daha fazla sermaye ayrılması, Avrupa'da likit bir PPA piyasasının oluşması ve enerji fiyatlarının dibe vurmasının Avrupa kamu hizmetlerinin göreceli olarak yeniden değerlenmesini destekleyeceğine inanıyoruz."
Kanıt 4: Avrupa elektrik talebinde öngörülen büyüme
Kaynak: Goldman Sachs Araştırma; Tüm rakamlar tahminidir
Bu makale yalnızca eğitim amaçlı olarak sunulmaktadır. Bu makalede yer alan bilgiler herhangi bir Goldman Sachs kuruluşunun alıcıya tavsiyesi niteliğinde değildir ve Goldman Sachs bu makale aracılığıyla veya alıcısına herhangi bir finansal, ekonomik, yasal, yatırım, muhasebe veya vergi tavsiyesi vermez. Ne Goldman Sachs ne de iştiraklerinden herhangi biri, bu makalede yer alan ifadelerin veya bilgilerin doğruluğu veya eksiksizliği konusunda açık veya zımni herhangi bir beyan veya garanti verir ve bu nedenle herhangi bir sorumluluk (doğrudan, dolaylı veya sonuç olarak ortaya çıkan kayıp veya hasar dahil) açıkça reddedilir.
Kaynak: Bu makale 7 Şubat 2025 tarihinde "Data centers could boost European power demandby 30%" başlığı altında www.goldmansachs.com adresinde yayınlanmıştır. Lütfen burada yer alan ifadelerin yatırım önerisi oluşturmadığını dikkate alın.
Fotoğraf sahipleri: Adobe Stock – Resim 1: TebNad, Resim 2: Gorodenkoff