Goldman Sachs Research’e göre, İran’daki savaşın tetiklediği beş yıl içindeki ikinci enerji krizi, Avrupa’nın fosil yakıtlardan uzaklaşarak elektrifikasyona geçişini hızlandırabilir.
Avrupa Kamu Hizmetleri Araştırma ekibinin başkanı Alberto Gandolfi, bir raporda elektrifikasyonun artması ve yapay zekâya bağlı enerji ihtiyaçlarının yükselmesiyle elektrik talebinin 2026 ve 2027’de yıllık %1,5-2 artmasının, ardından on yılın sonuna kadar yıllık %2-4’e hızlanmasının beklendiğini yazıyor. Olası bir “hiper elektrifikasyon senaryosu” kapsamında elektrik talebindeki büyüme, 2030’dan itibaren yılda %5’e ulaşabilir. Kamu hizmetleri şirketlerinin bu dönüşümün merkezinde yer alması bekleniyor.
Elektrik (yenilenebilir enerji ve nükleer enerji) Avrupa’nın enerji tüketiminin yaklaşık %20’sini oluştururken, fosil yakıtlar (petrol, gaz ve kömür) kalan %80’lik payı sağlıyor. Uluslararası Enerji Ajansı’nın tahminleri, elektriğin enerji karışımındaki payının 2050 yılına kadar iki kattan fazla artabileceğine işaret ediyor. Gandolfi, “Enerji güvenliğini güçlendirme ihtiyacı elektrifikasyon hedeflerini hızlandırabilir ve elektrik tüketimine ek destek sağlayabilir,” diye yazıyor.
Avrupa elektrik altyapısını nasıl değiştiriyor?
Goldman Sachs Research tahminlerine göre, elektrik üretim kapasitesine ve elektrifikasyon altyapısına yönelik daha yüksek yatırımlar kıtanın enerji güvenliğini güçlendirecek ve elektrik fiyatlarının kontrol altında tutulmasına yardımcı olacak. Bu yatırımlar aynı zamanda kamu hizmetleri şirketleri için önümüzdeki dönemde daha güçlü organik kâr büyümesine dönüşecektir.
Kanıt 1: AB elektrik talebi tahmin senaryoları
Kaynak: Goldman Sachs Research
Gandolfi, “Güçlü elektrik talebi ve ilave elektrifikasyon harcamalarının kamu hizmetleri şirketleri için bir kârlılık süper döngüsünü desteklemesi bekleniyor,” diye yazıyor.
İran savaşı Avrupa’da enerji fiyatlarını nasıl etkiliyor?
Orta Doğu kaynaklı arz kesintisinin niteliği, Avrupa’nın 2022’de Ukrayna’daki savaş başladığında karşı karşıya kaldığı krizden farklı. Söz konusu savaştan önce Rusya, Avrupa’nın doğal gaz ihtiyacının %35-40’ını karşılıyordu. Bu pay 2023’te yalnızca %10’a geriledi ve bölgede sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) fiyatlarında ciddi bir sıçramaya yol açtı. Gandolfi, “Gaz fiyatları açısından bu, Avrupa için özellikle ağır bir krizdi,” diye yazıyor.
Gandolfi, “Mevcut enerji krizi nitelik olarak daha küresel olsa da gaz söz konusu olduğunda Avrupa daha az etkilenmiş görünüyor,” diye ekliyor. 2024’te Avrupa gaz tüketiminin yalnızca yaklaşık %12’si Katar’dan Hürmüz Boğazı üzerinden gelirken, küresel ölçekte bu oran %17 seviyesindeydi. Ancak petrol söz konusu olduğunda enerji krizi çok daha belirgin bir hâl alıyor. Savaştan etkilenen bölge, günlük küresel petrol arzının yaklaşık %30’unu sağlıyor.
Bu son kriz, Avrupa’yı enerji politikasını giderek daha fazla elektrifikasyona yönlendirmeye itebilir. Avrupa Komisyonu, nisan ayının sonlarında yayımladığı bildirimde kıtanın fosil yakıt ithalatına bağımlılığının altını çizdi. Bildirime göre kriz, “elektrifikasyonu, ilave yerli temiz enerji üretiminin yaygınlaştırılmasını ve enerji dönüşümünü hızlandırma ihtiyacını güçlü biçimde hatırlatıyor.”
Analistlerimizin “hiper elektrifikasyon senaryosu”, Avrupa’nın mevcut Ulusal Enerji ve İklim Planları’nda ayrıntılandırılan 2030 hedeflerinin büyük bölümünü karşıladığını varsayıyor. Ancak bu senaryo, baz senaryoya kıyasla yapay zekâ ajanlarının daha hızlı benimsenme oranlarını da hesaba katıyor. Kamu hizmetleri şirketlerinin bu tür bir tüketim artışını karşılayabilmesi için elektrik altyapısına daha fazla yatırım yapması ve elektrik üretim kapasitesinin geliştirilmesini hızlandırması gerekecektir. Goldman Sachs Research, bu senaryo kapsamında elektrik üretimi yatırımlarının önümüzdeki on yılda 2 trilyon euroya (2,3 trilyon dolar) ulaşacağını tahmin ediyor. Bu, son 10 yıldaki harcama seviyesinin yaklaşık üç katına karşılık geliyor. Elektrik şebekelerinin modernizasyonuna yönelik harcamalar da dâhil edildiğinde bu dönemde toplam elektrifikasyon yatırımlarının yaklaşık 3,5 trilyon euroya ulaşması bekleniyor.
Avrupa elektrik fiyatlarını nasıl düşürebilir?
Gandolfi, fosil yakıta dayalı elektrik üretiminden uzaklaşma sürecine öncülük eden AB üyesi ülkelerin deneyiminin, talep artsa bile elektrik fiyatlarını kontrol altında tutma açısından umut verdiğine dikkat çekiyor.
İtalya, Almanya ve Birleşik Krallık gibi elektrik fiyatlarını çoğu zaman gaz santrallerinin belirlediği ülkelerde, Orta Doğu’daki çatışmanın başlamasından bu yana vadeli elektrik fiyatları sert şekilde yükseldi. Buna karşılık, elektrik ihtiyacının daha büyük bir bölümünü yenilenebilir enerji ve nükleer enerjiden karşılayan İspanya, Fransa ve İskandinav ülkeleri gibi ülkeler elektrik fiyatlarını büyük ölçüde sabit tutabildi.
Gandolfi, “Bu durum enerji krizinden önce de belirgindi, ancak mevcut kriz Avrupa genelinde elektrik fiyatlarındaki bölgesel ayrışmayı daha da artırıyor,” diye yazıyor.
Kanıt 2: Elektrik fiyat artışları en çok Birleşik Krallık, İtalya ve Almanya’da belirginleşti
Kaynak: Bloomberg. Birleşik Krallık elektrik fiyatı, 1,15 döviz kuru üzerinden euroya çevrilmiştir.
Avrupa’da elektrifikasyondan hangi şirketler faydalanabilir?
Goldman Sachs Research, elektrik üretim faaliyetlerinden yüksek oranda gelir elde eden ve elektrik üretim filosunun genişlemesini finanse edecek güçlü bir bilançoya sahip şirketler genelinde fırsatlar olmasını bekliyor. Yenilenebilir enerji, daha düşük seviyelendirilmiş elektrik maliyeti (LCOE) ve daha kısa pazara çıkış süresi sayesinde bu açıdan öne çıkmaya devam edecektir. Bu özellikler, yenilenebilir enerjinin elektrifikasyon ve yapay zekâdan kaynaklanan artan elektrik talebine yanıt vermesini sağlar.
Avrupa’da kömürden çıkış süreci elektrik talebindeki artışı karşılamak için geçici olarak duraklatılabilecek olsa da, araştırmacılara göre nükleer enerji Avrupa’nın üretim karmasına stratejik bir dayanak olarak yeniden girebilir. Nükleer enerjinin Avrupa elektrik üretimindeki payı, 1990’ların sonlarında yaklaşık üçte bir seviyesindeyken bugün yaklaşık %15’e geriledi ve mevcut nükleer santrallerin büyük bölümü kullanım ömrünün sonuna yaklaşıyor. Ayrıca Avrupa’da hâlihazırda inşa hâlinde olan yeni nükleer kapasite yalnızca yaklaşık 4 gigavat düzeyinde bulunuyor ve bu kapasite Birleşik Krallık ile Slovakya’daki projelerden oluşuyor.
Araştırmacılarımız, küçük modüler reaktörler (SMR’ler) gibi tescilli teknolojilerin pazara çıkış hızları, esneklikleri ve yakıt ikmal kolaylıkları sayesinde Avrupa’nın enerji geleceğinde rol oynayabileceğini tahmin ediyor. SMR’ler henüz büyük ölçekte anlamlı bir yaygın kullanıma ulaşmamış olsa da, daha hızlı devreye alınmaları durumunda Avrupa’da SMR kapasitesi 2040 yılına kadar 10 gigavata çıkabilir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlı olarak sunulmaktadır. Bu makalede yer alan bilgiler herhangi bir Goldman Sachs kuruluşunun alıcıya tavsiyesi niteliğinde değildir ve Goldman Sachs bu makale aracılığıyla veya alıcıya herhangi bir finansal, ticari, hukuki, yatırım, muhasebe veya vergi tavsiyesi vermez. Ne Goldman Sachs ne de iştiraklerinden herhangi biri, bu makalede yer alan ifadelerin veya bilgilerin doğruluğu veya eksiksizliği konusunda açık veya zımni herhangi bir beyan veya garanti verir ve bu nedenle herhangi bir sorumluluk (doğrudan, dolaylı veya sonuç olarak ortaya çıkan kayıp veya hasar dahil) açıkça reddedilir.
Kaynak: Bu makale 5 Mayıs 2026 tarihinde “The Energy Crunch Could Accelerate Europe’s Shift to Electrification” başlığıyla www.goldmansachs.com sitesinde yayımlandı. Lütfen burada yer alan ifadelerin yatırım önerisi oluşturmadığını dikkate alın.
Fotoğraf sahipleri: Adobe Stock – Resim 1: Anqi Wang, Resim 2: maho