Goldman Sachs Research’e göre, ABD ve diğer gelişmiş ekonomilerin aşırı hızlanmış istihdam piyasalarından gelen yavaşlama sinyalleri gittikçe büyüyor. İşin şaşırtıcı tarafı ise, istihdam piyasalarında yaşanan yeniden dengelenme hareketinin, şimdilik, işsizlikte artışa veya ekonomik durgunluğa yol açmamış olması.
Goldman Sachs ekonomisti Joseph Briggs’in ekibiyle hazırladığı raporda verdiği bilgilere göre, ABD’de yakın zaman önce zirve yapmış olan yeni iş pozisyonları zirveden %1,5’tan fazla bir düşüş gerçekleştirdi, ancak işsizlik oranında da ufak bir düşüş görüldü. Kanada ve Birleşik Krallık gibi önde gelen diğer ekonomilerde de benzer bir şekilde yeni iş pozisyonlarında düşüş görülürken işsizlik oranları düşük kalmaya devam ediyor.
İşsizlik ile yeni iş pozisyonları arasındaki ilişkiyi görselleştirmek adına genellikle “Beveridge Eğrisi” kullanılıyor. Aynı anda hem yeni iş pozisyonlarının hem de işsizlik oranlarının düşüş eğilimine girmesiyle birlikte, birçok ülkenin Eğrisi içe doğru bir hareket sergiliyor. Bunu bekleyen, hatta böyle bir şeyin mümkün olduğunu düşünen, çok fazla ekonomist yoktu, diyor Briggs.
Ekonomik teori, Beveridge Eğrisindeki hareketlerin iki ana değişim türünü gösterdiğini söylüyor:
• İş sahibi olmayan işçileri açık iş pozisyonlarıyla eşleştirme süreci verimsiz hâle geldikçe Beveridge Eğrisi dışa yönelmeye başlıyor, çünkü yeni iş pozisyonlarının seviyesi ne olursa olsun istihdamın artması için iş sahibi olmayan işçilerin sayısının da artması gerekiyor.
• Yeni iş pozisyonlarının sayısının, iş sahibi olmayan işçilerin sayısının çok üstüne çıkmasıyla istihdam piyasası daralıyor ve ekonomi Beveridge Eğrisi üzerinde yükseliyor.
Beveridge eğrisinin, işsizlikte artış olmadan içe yönelip yönelemeyeceği ise iş eşleştirme sürecinin daha verimli olup olmayacağına bağlı. Böyle olursa, yeni iş pozisyonlarında büyük bir düşüş ve işsizlik oranında küçük bir artış olabileceği anlamına geliyor.
Resim 1: ABD Beveridge Eğrisi
Kaynak: Goldman Sachs Global Investment Research. Tarih: 19 Mayıs 2023
Geçtiğimiz yaz mevsiminde, ekonomistlerimiz, yeni iş pozisyonlarındaki artışın (ve Beveridge Eğrisinin dışa dönük büyük hareketinin), esas itibarıyla, pandemi döneminde iş başvurusunda bulunan işsizlerin yüzdesinde büyük bir düşüş olmasından kaynaklandığını vurguladılar. Buna ek olarak, pandemi sebebiyle şirketlerin sundukları ürün ve hizmetlere olan talep öngörülemez şekilde değiştiği için işverenler de istihdam ihtiyaçlarına yönelik aşırı tahminlerde bulundular. Bu da “iş arayışı yoğunluğunun” toparlanması ve ekonomik koşulların normale dönmesiyle Beveridge Eğrisinin içe yönelebileceğini anlatıyordu.
Son veriler bu tahminlerin doğru çıktığını ortaya koyuyor. Goldman Sachs Research verilerine göre, ABD’de yeni iş pozisyonlarındaki düşüş ve iş arama yoğunluğundaki toparlanma birlikte gerçekleşti. İş sahibi olmayan çalışanlar arasından iş başvurusu yapanların yüzdesi ve iş arama yöntemlerinin sayısı (örn. potansiyel işverenlerle iletişime geçme, ilanları yanıtlama, arkadaşlara ve tanıdıklara sorma vb.) son zamanlarda artış gösterdi. LinkedIn verileri, ABD’de iş arayan kişi başına başvuru sayısı geçen yıla göre %26 artarken, bu oran gelişmiş piyasa ekonomilerinde de %20’yi aştı.
Uluslararası veriler de istihdam piyasasındaki dinamiklerin normale döndüğünü gösteriyor. Goldman Sachs Research’e göre, bu durum da son zamanlarda yeni iş pozisyonlarındaki düşüşe (ve Beveridge Eğrisinin içe yönelmesine) katkıda bulunuyor. Yeni iş pozisyonlarının sayısı, özellikle, 2021 ve 2022 yıllarının çoğunda yeni iş pozisyonu oranlarının zirve yaptığı yerlerde düştü. İş arayan kişi başına iş başvurusu sayısındaki değişim ile ölçülen iş arayışı yoğunluğunun en çok arttığı ekonomilerde de aynı durum gözlendi.
Potansiyelinin altında bir hızda da olsa ekonomik genişlemenin devam edeceğini öngören ekonomistlerimiz bu trendlerin devam etmesini bekliyorlar: Yeni iş pozisyonlarının sayısı düşmeye devam edecek ve Beveridge Eğrisi birçok gelişmiş ekonomide içe yönelik hareketini sürdürecek.
Kaynak: Bu makale, 19 Mayıs 2023 tarihinde www.goldmansachs.com web sitesinde “Intelligence” kategorisinde yayınlanan “How job openings in the US cooled—without a spike in unemployment” (ABD’de yeni iş pozisyonlarının sayısındaki yavaşlama işsizlik artmadan nasıl gerçekleşti?) başlıklı makaleyi kaynak almaktadır. Bu makalede yer alan ifadelerin yatırım önerisi niteliğinde olmadığını lütfen göz önünde bulundurunuz.
Fotoğraf sahipleri: Adobe Stock – 1. Resim: 1xpert, 2. Resim: Zerbor